ลักษณะพระพุทธรูป พระพุทธรูปปางนี้ อยู่ในพระอิริยาบถยืนยกพระบาทขวาก้าวเหยียบพื้น ยกส้นพระบาทซ้ายขึ้น ปลายพระบาทจรดพื้น แสดงอาการก้าวเดินจงกลมพระหัตถ์ทั้งสองห้อยลงมาประสานกันอยู่หน้าพระเพลา ทอดพระเนตรลงต่ำอยู่ในพระอาการสังวรอันเป็นการเดินอย่างมีสติกำกับทุกก้าวพระบาท
![](images/p_jongkomkaew.gif)
ประวัติความเป็นมา ครั้นพระผู้มีพระภาคผู้อรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จจากการทอดพระเนตรแล้ว จึงเสด็จจาก อนิมิสสเจดีย์กลับมาประทับอยู่ที่กึ่งกลางระหว่างอนิมิสสเจดีย์กับต้นพระศรีมหาโพธิ แล้วเสด็จจงกลม อยู่ ณ ที่นั้นเป็นเวลา ๗ วัน ซึ่งนับเป็นสัปดาห์ที่ ๓ ที่เสด็จจงกรมอยู่ คำว่า “จงกรม” ได้แก่กิริยาเดินด้วยมีสติกำหนดทุกขณะย่างก้าว และมีที่หมายว่า เมื่อเดินถึงที่ไหนจะกลับ และกลับมาถึงไหนแล้วจะเดินต่อไป อาการเดินแช่มช้า ด้วยมีสตินึกรู้กำหนดนึกรู้สึกอยู่เสมอที่ทุกขณะยก ย่างเหยียบเรียกว่า จงกลม ที่อันพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จจงกรมนั้น เป็นนิมิตมหามงคลเรียกว่า “จงกรมเจดีย์” พระพุทธจริยาที่เสด็จจงกรม ณ สถาน “จงกรมเจดีย์” นั้นเป็นเหตุให้สร้างพระพุทธรูปปางนี้เรียกว่า “ปางจงกรมแก้ว” และต่อมาสถานที่แห่งนั้นก็ได้นามว่า “รัตนจงกรมแก้ว” หรือ “เจดีย์จงกรมแก้ว” |